در سئو فقط تولید محتوای زیاد و انتخاب کلمات کلیدی مناسب کافی نیست؛ اسکیما و ساختار فنی صفحه نیز باید بهینه باشد تا موتورهای جستجو بتوانند محتوای یک صفحه را به‌درستی درک کنند.. یکی از مهم‌ترین موضوعات در این بخش، نشانه‌گذاری اسکیما یا داده‌های ساختاریافته است؛ روشی که به موتورهای جستجو کمک می‌کند مفهوم و نوع اطلاعات موجود در یک صفحه را بهتر تشخیص دهند.
در این جلسه از دوره آموزش سئو سئوماتیک، با مجموعه‌ای از تکنیک‌های سئوی فنی آشنا می‌شویم که می‌توانند به درک بهتر صفحات توسط گوگل و افزایش شانس دیده‌شدن آن‌ها در نتایج جستجو کمک کنند. از نشانه‌گذاری اسکیما و داده‌های ساختاریافته گرفته تا Rich Results و Featured Snippets، هرکدام بخشی از فرایند بهینه‌سازی فنی و محتوایی سایت را تشکیل می‌دهند .هدف این جلسه فقط آشنایی با چند اصطلاح تخصصی نیست؛ بلکه باید یاد بگیریم هر مفهوم چه کاربردی دارد، چه تفاوتی با مفاهیم مشابه دارد و چگونه می‌توان از آن در یک سایت استفاده کرد.
نشانه‌گذاری اسکیما چیست و چرا در سئو اهمیت دارد؟
نشانه‌گذاری اسکیما نوعی علامت‌گذاری استاندارد است که اطلاعات موجود در صفحات وب را به شکلی ساختاریافته در اختیار موتورهای جستجو قرار می‌دهد. به زبان ساده، اسکیما به گوگل کمک می‌کند متوجه شود اطلاعات یک صفحه دقیقاً درباره چیست .
برای مثال، فرض کنید صفحه‌ای درباره یک محصول دارید. در متن صفحه ممکن است نام محصول، قیمت، موجودی و امتیاز کاربران نوشته شده باشد. انسان به‌راحتی این اطلاعات را از یکدیگر تشخیص می‌دهد؛ اما موتور جستجو برای درک دقیق‌تر ارتباط این اطلاعات می‌تواند از داده‌های ساختاریافته استفاده کند .استاندارد اصلی این نشانه‌گذاری در Schema.org تعریف شده است.
این استاندارد مجموعه‌ای از انواع و ویژگی‌های مختلف را در اختیار مدیران سایت و توسعه‌دهندگان قرار می‌دهد تا اطلاعاتی مانند مقاله، محصول، شخص، سازمان، رویداد و موارد دیگر را برای موتورهای جستجو قابل‌فهم‌تر کنند.
بنابراین، اسکیما را نباید صرفاً یک عامل مستقیم برای افزایش رتبه دانست. کاربرد اصلی آن این است که معنای اطلاعات صفحه را برای موتور جستجو واضح‌تر کند و در شرایط مناسب امکان نمایش غنی‌تر نتیجه جستجو را فراهم سازد.
تفاوت نشانه‌گذاری اسکیما و داده‌های ساختاریافته چیست؟
داده‌های ساختاریافته اطلاعاتی هستند که با یک ساختار مشخص به موتورهای جستجو ارائه می‌شوند تا پردازش و درک آن‌ها آسان‌تر شود .نشانه‌گذاری اسکیما یکی از استانداردهای رایج برای توصیف این داده‌هاست. به همین دلیل این دو اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر مفهومی دقیقاً یکسان نیستند.
در نتیجه، وقتی از اسکیما صحبت می‌کنیم، منظورمان استفاده از واژگان و ساختار استاندارد برای توصیف اطلاعات و موجودیت‌های موجود در یک صفحه است.
Schema.org چه نقشی در پیاده‌سازی اسکیما دارد؟
Schema.org مرجعی است که انواع مختلف اسکیما و ویژگی‌های مربوط به آن‌ها را تعریف می‌کند. برای مثال، می‌توان نوع یک محتوا را به‌عنوان مقاله، محصول، رویداد یا شخص مشخص کرد .اهمیت این استاندارد در این است که به جای تعریف ساختارهای کاملا متفاوت، یک زبان استاندارد برای توصیف اطلاعات در اختیار سایت‌ها و موتورهای جستجو قرار می‌دهد .برای مثال، اگر صفحه‌ای درباره یک محصول باشد، می‌توان اطلاعاتی مانند نام محصول، قیمت، وضعیت موجودی و امتیاز آن را با ساختار مشخص معرفی کرد.
بنابراین پیش از پیاده‌سازی اسکیما بهتر است ابتدا مشخص کنیم صفحه درباره چه چیزی است و چه نوع داده‌ای واقعاً برای آن معنا دارد. استفاده از اسکیماهای نامرتبط فقط برای اضافه کردن کد بیشتر، روش صحیحی نیست.
JSON-LD چیست و چرا برای پیاده‌سازی اسکیما اهمیت دارد؟
یکی از روش‌های پیاده‌سازی داده‌های ساختاریافته، JSON-LD است که در فارسی می‌توان آن را «جیسون-ال‌دی» نامید. جیسون-ال‌دی قالبی برای نمایش داده‌های ساختاریافته است که اطلاعات اسکیما را به شکلی نسبتاً مستقل از محتوای قابل مشاهده صفحه قرار می‌دهد .مزیت این روش این است که داده‌های ساختاریافته را می‌توان بدون تغییر اساسی در محتوای اصلی صفحه تعریف کرد. به همین دلیل JSON-LD در بسیاری از پیاده‌سازی‌های امروزی اسکیما مورد استفاده قرار می‌گیرد .در یک پیاده‌سازی استاندارد، باید اطلاعات موجود در اسکیما با محتوای واقعی صفحه هماهنگ باشند. یعنی نباید اطلاعاتی را در داده‌های ساختاریافته درج کنیم که برای کاربر در صفحه وجود ندارد یا با واقعیت صفحه مغایرت دارد.
Rich Results چیست و چه تفاوتی با نتیجه معمولی دارد؟
Rich Results یا نتایج غنی، شکل‌های توسعه‌یافته نتایج جستجو هستند که می‌توانند اطلاعات بیشتری نسبت به نتیجه معمولی نمایش دهند .در یک نتیجه معمولی، کاربر معمولا عنوان صفحه، نشانی اینترنتی و توضیحات آن را می‌بیند. اما در برخی شرایط، گوگل می‌تواند اطلاعات بیشتری را نیز نمایش دهد؛ برای مثال اطلاعات محصول، امتیاز، قیمت، موجودی یا سایر داده‌های مرتبط .
داده‌های ساختاریافته می‌توانند به گوگل کمک کنند تا اطلاعات صفحه را بهتر پردازش کند و در صورت واجد شرایط بودن، آن را به شکل مناسب‌تری در نتایج نمایش دهد. البته استفاده از اسکیما تضمین نمی‌کند که گوگل حتماً نتیجه را به شکل Rich Results نمایش دهد .این نکته بسیار مهم است؛ زیرا اسکیما بیشتر نقش «معرفی و ساختاردهی اطلاعات» را دارد و تصمیم نهایی درباره نحوه نمایش نتیجه بر عهده گوگل است.
تفاوت Rich Results و Featured Snippets چیست؟
Rich Results نسخه‌ای توسعه‌یافته از یک نتیجه جستجو هستند که اطلاعات اضافه‌ای را در کنار نتیجه معمولی نشان می‌دهند.
اما Featured Snippets یا قطعه پاسخ برجسته، بخشی از محتوای یک صفحه است که گوگل ممکن است برای پاسخ مستقیم به جستجوی کاربر، در جایگاهی برجسته از نتایج نمایش دهد. بنابراین نباید تصور کنیم که با افزودن اسکیما حتماً Featured Snippets دریافت می‌کنیم. این دو مفهوم با یکدیگر مرتبط هستند، اما یکسان نیستند.
Featured Snippets چیست و چرا برای سئو اهمیت دارد؟
Featured Snippets یا قطعه پاسخ برجسته بخشی از نتایج جستجوی گوگل است که معمولا پاسخ کوتاهی را مستقیماً در صفحه نتایج نمایش می‌دهد .فرض کنید کاربر عبارت «اسکیما چیست؟» را جستجو می‌کند. اگر صفحه‌ای پاسخ دقیق، کوتاه و قابل استخراجی به این سؤال داشته باشد، گوگل ممکن است بخشی از همان محتوا را به‌صورت Featured Snippets نمایش دهد .این جایگاه به دلیل قرار گرفتن در بخش برجسته نتایج می‌تواند توجه زیادی را به خود جلب کند و به افزایش دیده‌شدن سایت و صفحه کمک کند.
آیا برای دریافت Featured Snippets حتماً به اسکیما نیاز داریم؟
خیر. Featured Snippets الزاماً به اسکیما وابسته نیست .گوگل می‌تواند محتوای یک صفحه را بر اساس ساختار و کیفیت آن انتخاب کند و بخشی از آن را به‌عنوان پاسخ برجسته نمایش دهد.
بنابراین اسکیما و Featured Snippets دو مفهوم متفاوت هستند. اسکیما به موتور جستجو کمک می‌کند اطلاعات صفحه را بهتر درک کند، اما Featured Snippets بیشتر به انتخاب گوگل از میان محتوای موجود برای پاسخ به جستجوی کاربر مربوط می‌شود.
چگونه محتوای سایت را برای Featured Snippets آماده کنیم؟
برای افزایش شانس دیده‌شدن در Featured Snippets، یکی از مهم‌ترین کارها این است که محتوا را بر اساس نیاز و سؤال واقعی کاربر سازمان‌دهی کنیم .به جای اینکه یک مقاله صرفاً مجموعه‌ای از کلمات کلیدی باشد، باید سؤال‌های اصلی مخاطب را شناسایی کنیم و پاسخ هر سؤال را واضح، مستقیم و قابل‌فهم ارائه دهیم.
برای مثال، اگر موضوع مقاله «اسکیما چیست؟» است، می‌توان یکی از بخش‌های مقاله را با همین سؤال آغاز کرد و بلافاصله تعریف کوتاه و دقیقی از آن ارائه داد. سپس در ادامه، توضیحات کامل‌تر، مثال‌ها و جزئیات فنی قرار بگیرند .این ساختار باعث می‌شود هم کاربر سریع‌تر پاسخ خود را پیدا کند و هم ساختار محتوایی صفحه برای موتور جستجو واضح‌تر باشد.
استفاده از فهرست‌ها و جدول‌ها برای پاسخ‌دهی بهتر
بعضی از جستجوها به پاسخ‌های فهرست‌وار یا مرحله‌ای نیاز دارند. در این شرایط استفاده از فهرست‌های مرتب، فهرست‌های نشانه‌دار و جدول می‌تواند ساختار محتوا را واضح‌تر کند.
برای مثال، اگر موضوع مقاله «انواع اسکیما» باشد، می‌توان انواع مختلف را به‌صورت فهرست معرفی و سپس هرکدام را توضیح داد .در مطالب آموزشی نیز بهتر است مراحل انجام یک کار به شکل مرحله‌به‌مرحله نوشته شوند. این کار هم تجربه کاربر را بهتر می‌کند و هم اطلاعات صفحه را منظم‌تر ارائه می‌دهد.
انواع اسکیما و انتخاب اسکیما متناسب با نوع صفحه
یکی از اصول مهم در استفاده از اسکیما این است که نوع نشانه‌گذاری باید با محتوای واقعی صفحه هماهنگ باشد.
اسکیما مقاله
اسکیما مقاله برای معرفی محتوای مقاله‌ای استفاده می‌شود و می‌تواند اطلاعاتی مانند عنوان، نویسنده و تاریخ انتشار یا ویرایش مقاله را توصیف کند .این نوع Schema برای سایت‌های محتوایی، مجله‌ها و وبلاگ‌ها کاربرد دارد.
اسکیما محصول
اسکیما محصول برای صفحات محصول کاربرد دارد. اطلاعاتی مانند نام محصول، قیمت، موجودی و برخی اطلاعات مرتبط می‌تواند در ساختار داده محصول تعریف شود .این نوع داده ساختاریافته به موتور جستجو کمک می‌کند مفهوم صفحه را بهتر تشخیص دهد.
اسکیما پرسش‌های متداول
اسکیما پرسش‌های متداول برای صفحاتی استفاده می‌شود که شامل پرسش‌ها و پاسخ‌های واقعی و قابل مشاهده برای کاربران هستند .نکته مهم این است که نباید صرفاً برای گرفتن یک نتیجه خاص در گوگل، سؤال و جواب غیرواقعی به صفحه اضافه کنیم. محتوای Schema باید با محتوای واقعی صفحه مطابقت داشته باشد.
اسکیما آموزش مرحله‌ای
اسکیما آموزش مرحله‌ای برای محتوایی طراحی شده است که یک فرایند یا دستورالعمل مرحله‌ای را توضیح می‌دهد .برای مثال، مقاله‌ای که مراحل انجام یک کار را از مرحله اول تا مرحله آخر توضیح می‌دهد، از نظر مفهومی می‌تواند ساختار آموزش مرحله‌ای داشته باشد؛ البته نمایش نتیجه خاص آن توسط گوگل تضمین‌شده نیست.
بررسی و اعتبارسنجی اسکیما بعد از پیاده‌سازی
بعد از اضافه کردن داده‌های ساختاریافته، کار تمام نمی‌شود. باید بررسی کنیم که کد نوشته‌شده از نظر فنی مشکلی نداشته باشد .یکی از ابزارهای مهم برای این کار، آزمون Rich Results گوگل است. این ابزار می‌تواند بررسی کند که صفحه یا کد موردنظر برای انواع خاصی از Rich Results چه وضعیتی دارد .ابزار دیگر، اعتبارسنج Schema است که برای بررسی ساختار داده‌های اسکیما کاربرد دارد. استفاده از این ابزارها به پیدا کردن خطاها و مشکلات احتمالی کمک می‌کند .نکته مهم این است که «بدون خطا بودن اسکیما» با «تضمین نمایش در گوگل» تفاوت دارد. اعتبار فنی کد فقط نشان می‌دهد پیاده‌سازی از نظر ساختاری مشکل مشخصی ندارد؛ تصمیم نهایی درباره نمایش نتیجه همچنان با گوگل است.
ارتباط سئوی فنی، ساختار محتوا و دیده‌شدن در گوگل
یکی از مهم‌ترین نکات این جلسه این است که سئوی فنی را نباید از محتوا جدا بدانیم .اگر ساختار فنی سایت مناسب باشد اما محتوای صفحه نتواند نیاز کاربر را پاسخ دهد، صرفاً اضافه کردن Schema نمی‌تواند مشکل را حل کند .
از طرف دیگر، محتوای بسیار خوب نیز اگر از نظر ساختاری و فنی به‌درستی پیاده‌سازی نشده باشد، ممکن است ظرفیت کامل خود را در نتایج جستجو نشان ندهد .به همین دلیل باید سه بخش را در کنار هم ببینیم: محتوای ارزشمند، ساختار صحیح صفحه و داده‌های ساختاریافته مرتبط .در این رویکرد، هدف اصلی فریب الگوریتم یا اضافه کردن کدهای غیرضروری نیست؛ بلکه هدف این است که اطلاعات سایت را به شکل دقیق، منظم و قابل‌فهم در اختیار موتور جستجو قرار دهیم.
اشتباهات رایج در استفاده از اسکیما و Featured Snippets
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم هرچه اسکیماهای بیشتری در سایت قرار دهیم، شانس رتبه گرفتن بیشتر می‌شود. در حالی که Schema باید متناسب با محتوای واقعی صفحه انتخاب شود .اشتباه دیگر، یکی دانستن Rich Results و Featured Snippets است. این دو قابلیت از نظر نحوه تولید و نمایش با یکدیگر تفاوت دارند .همچنین نباید اطلاعات نادرست یا پنهانی را فقط برای موتور جستجو در Schema قرار داد. داده‌های ساختاریافته باید نماینده محتوای واقعی صفحه باشند .در مورد Featured Snippets نیز نباید تنها به استفاده از کلمه کلیدی فکر کنیم. پاسخ باید برای کاربر مفید، روشن و مستقیم باشد و ساختار محتوا باید به گونه‌ای طراحی شود که سؤال و پاسخ به‌راحتی قابل تشخیص باشد.
آنچه در این جلسه آموختیم
در این جلسه با اسکیما، داده‌های ساختاریافته، Rich Results و Featured Snippets آشنا شدیم و تفاوت میان آن‌ها را یاد گرفتیم .همچنین با انواع اسکیما مانند مقاله، محصول، پرسش‌های متداول و آموزش مرحله‌ای آشنا شدیم و اهمیت استفاده صحیح و بررسی داده‌های ساختاریافته را یاد گرفتیم .در نهایت متوجه شدیم که برای دیده‌شدن بهتر در گوگل، باید محتوای ارزشمند، ساختار مناسب صفحه و سئوی فنی صحیح را در کنار یکدیگر قرار دهیم .در جلسه بعد، به بررسی مباحث تکمیلی سئوی فنی و روش‌های بهینه‌سازی بیشتر سایت برای دیده‌شدن در گوگل می‌پردازیم.
